20100325

Ο μυστήριος

Αυτό που με συγκλόνισε στις φωτογραφίες του Ansel Adams που είδα στην τρέχουσα έκθεση, είναι ότι ήρθα σε επαφή με μια έκφραση που αφενός έχει ελαχιστοποιήσει το Εγώ κι αφετέρου δεν καταφεύγει στην ευκολία του νοσηρού. Αντέχει να διαχειριστεί την ομορφιά του κόσμου και μόνο για αυτό, είναι αναμφίβολα σπουδαίος. Η απουσία αυτών των χαρακτηριστικών σήμερα είναι σχεδόν εκκωφαντική.

Το σκοτάδι και η ζοφερές γωνίες της ζωής έχουν το ενδιαφέρον τους, αλλά κρύβουν μια παγίδα για όσους δεν έχουν την ευχέρεια να τις διαχειριστούν σαν κάτι διαφορετικό από ένα όχημα: Γίνεται η έκφραση θολή σαν τις αναφορές στις οποίες βασίζονται. Έτσι, αυτό που μένει είναι ο ηδονικός τρόπος με τον οποίο προβάλλεται το "άρρωστο" και η έντονη αυταρέσκεια του δημιουργού.

Τη δεκαετία που πέρασε, αυτό ενισχύθηκε από την εύκολη πρόσβαση που έχουμε πια όλοι στο να εκφραζόμαστε δημόσια. Πληθαίνουν οι φωνές που τσιρίζουν δίπλα στα αυτιά μας και μόνο όταν ξεφορτώνεσαι τα ντεσιμπέλ, ξεγυμνώνεται η ασημαντότητά τους. Χορτάσαμε όλα αυτά τα χρόνια με δήθεν προκλητικές φωτογραφίες και εικαστικές εκθέσεις (οι οποίες ήταν απλώς αποκρουστικές σαν τους δημιουργούς τους), με ταινίες-"καταγγελίες για την κτηνωδία του ανθρώπινου νου", με μουσικές που υπάρχουν επειδή δεν τσιγκλάνε τον εγωισμό σου, με "πειραματικά" βίντεο που είναι πιο αδιάφορα κι από αυτά που τραβάμε όταν θέλουμε να ξεφορτίσουμε την μπαταρία της κάμερας.
Δεν υποστηρίζω την προγονολατρεία, αλλά αυτή η άμεση αναγωγή κάθε μοντέρνας έκφρασης σε κάτι σημαντικό, είναι σαν ρατσιστικό ανέκδοτο.

Η γενιά μου ήταν από τις τελευταίες που αρέσκονταν ή έβρισκαν καταφύγιο στο σκοτάδι και την περιφερόμενη θλίψη, σαν επίδειξη εσωτερικής καλλιέργειας. Ο εφηβικός δρόμος για τη διαφοροποίηση από τους "ελαφρύτερους" συμμαθητές μας έπρεπε να είναι σιωπηλός και μυστήριος με σκοτεινά βλέμματα.
Έτσι, ένα μεγάλο μερίδιο το έχουμε εμείς, με τον απόηχο της επιτηδευμένης μαυρίλας να χώνεται ξώφαλτσα και σε κάποιους νεότερους. Σήμερα, μια τέτοια καρικατούρα κοντράρει ακόμα πιο έντονα με την επικρατούσα "happy" εικόνα των νεότερων παιδιών. Διότι τώρα είναι περισσότερο cool από ποτέ το να δείχνεις συνεχώς έτοιμος για πάρτυ. Είναι μάλλον η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.

Ανέκαθεν ήταν δύσκολα, όλες οι εποχές έχουν τα -ίδια;- ζόρια. Αυτά τα χρόνια όμως, είναι πιο πρόδηλο από ποτέ ότι δεν υπάρχει τίποτα πια για να πιαστείς. Οι ιδεολογίες είναι μόνο ένα πρόσχημα διαφοροποίησης για να φαγωθούν κι άλλες σάρκες, οι πολιτικοί ήταν πάντα διεφθαρμένοι, αλλά ποτέ τόσο ξεφτιλισμένοι και ηλίθιοι, η εκφρασμένη πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο αποκαρδιωτική -στην καθημερινότητα, στις σχέσεις των ανθρώπων και στα κτίρια που μας περιβάλλουν. Γι' αυτό η μόνη διέξοδος είναι να βρούμε όση ομορφιά έχει απομείνει. Όχι να την προσποιηθούμε ή να την εφεύρουμε, αλλά να την ανακαλύψουμε και να τη μοιραστούμε. Δε γίνεται αλλιώς.